Thuisloosheid

Dak- of thuislozen zijn niet in staat een dak of thuis te verwerven of te behouden. In Vlaanderen werden in 2014 ongeveer 5500 personen als thuisloos geteld. Ze verbleven in de opvang of werden begeleid naar stabiel wonen. 
Maar er is ook veel 'verborgen' thuisloosheid. Zoals mensen die tijdelijk intrekken bij vrienden of familie. 

Waarover gaat het?

Thuisloosheid is meer dan een woonprobleem. Wonen is ook geborgenheid, veiligheid, privacy, identiteit, verankering, sociale netwerken, familie, omgeving, buurt... en gezond leven.

Wat maakt dat mensen thuisloos worden of blijven? De oorzaken zijn financieel-economische, sociale of psychologische problemen. Meestal gaat het om een combinatie:

  • tijdelijk of permanent ontbreken van een leefbare woonst of onderdak
  • een psychosociale en relationele problematiek die leidt tot ontankering
  • een gebrek aan materiële middelen door het gebrek aan werk, het verlies van recht op sociale zekerheid en zelfs op een menswaardig inkomen.

Foto Layla Aerts

De belangrijkste knelpunten

België staat in de top drie in Europa qua uithuiszettingen in verhouding tot de bevolking. Vooral op de onderste lagen van de private huurmarkt is het probleem acuut. De Vlaamse Woonraad spreekt ronduit over een wooncrisis. Uithuiszettingen zijn goed voor zo'n tweeduizend opnames per jaar in de thuislozenzorg.


Eén op de vier thuislozen is een jongvolwassene (18-25 jaar). Kwetsbare jongvolwassenen glijden af, en dreigen te belanden in een 'carrière' als thuisloze, als er niet meer preventief wordt opgetreden.


Eén op de vijf thuislozen is dat langdurig (langer dan een jaar). Daardoor slibt de opvang toe, en worden nieuwe opnames bemoeilijkt. Housing-first is een effectieve benadering voor langdurige thuisloosheid, zo bleek uit het Belgische experiment.

De visie van SAM. Hoe thuisloosheid beëindigen?


Thuisloosheid beëindigen is mogelijk mits adequaat  beleid. Zelfs op relatief korte termijn (bijvoorbeeld vijf jaar) kan men al duidelijke vooruitgang boeken.

Landen of regio's die het beëindigen van thuisloosheid nastreven doen dat aan de hand van vijf doelstellingen:

  1. Niemand (met en zonder papieren) mag genoodzaakt zijn om tegen zijn wil op straat te overnachten bij gebrek aan opvang die aangepast is aan zijn situatie.
  2. Niemand mag genoodzaakt zijn om langer dan nodig te verblijven in de opvang bij gebrek aan doorstromingsmogelijkheid naar (begeleid) wonen.
  3. Niemand mag uit een instelling ontslagen worden (ziekenhuis, psychiatrie, gevangenis, jeugdinstelling) zonder voldoende nazorg en een oplossing voor zijn woonsituatie.
  4. Niemand mag uit huis gezet worden bij gebrek aan begeleidings- en herhuisvestingmogelijkheden.
  5. Niemand die jongvolwassen wordt of is mag thuisloos worden als gevolg van de overgangssituatie naar zelfstandigheid.

SAM heeft de hierboven genoemde knelpunten mee omgezet in beleidsvoorstellen. Die vormden de basis voor het huidige Vlaams actieplan thuisloosheid 2017-2020.

 

Wat doet SAM?

Inzake thuisloosheid ondersteunt SAM:

  • de OCMW 's
  • de CAW's 
  • het sociaal werk in sociale huisvestigingsmaatschappijen en sociale verhuurkantoren

Wat bieden we?

  • Informatie, advies en maatwerk. Dat kan gaan over: complexe cliëntsituaties, juridische informatie over rechten van thuislozen, maar ook bredere informatie voor politici, wetenschappers en actoren op het terrein.
  • Vormingen voor hulpverleners: basisvorming, preventie van uithuiszetting, begeleid wonen en Housing-first. SAM is de enige organisatie in Vlaanderen met een bijscholingsaanbod over thuisloosheid.
  • Beleidsgericht werk. We streven er mee naar dat het Vlaams beleid zo adequaat  mogelijk wordt vormgegeven . Zo maakten we een praktijkgerichte beschrijving op over Housing-first. En een casestudy met aanbevelingen over meldpunten om uithuiszetting te voorkomen.
  •  We ondersteunen (boven)lokale netwerken. Want thuisloosheid voorkomen en bestrijden vraagt samenwerking tussen welzijns- en huisvestingsactoren. Verschillende van de dertien (boven)lokale netwerken zijn bij hun opstart door SAM begeleid. We organiseren ook de kennisdeling en ervaringsuitwisseling tussen deze netwerken.
  • We signaleren knelpunten aan relevante overheden en werken er constructieve oplossingen voor uit. Bijvoorbeeld over het voorkomen van uithuiszettingen bij kinderen, waarbij we samenwerkten met het Kinderrechtencommissariaat. 
Heb je een vraag? Neem contact met ons op
Danny Lescrauwaet

Danny Lescrauwaet

+32 492 73 54 28
Thuisloosheid
Joost Bonte

Joost Bonte

+32 486 62 77 60
Outreach Straathoekwerk Thuisloosheid
Peter Brepoels

Peter Brepoels

+32 491 61 07 82
Kwaliteitsbeleid CAW's Thuisloosheid