Bouwsteen 1 - strategie: meerwaarde visie en positionering
Online werken kan veel betekenen voor je praktijkwerking. De online en offline leefwereld zijn sterk met elkaar verweven: spanningen, groepsdynamieken en verhalen ontstaan vaak online, maar hebben tegelijk impact op de fysieke leefwereld – en omgekeerd. Door aandacht te hebben voor de online dimensie krijg je beter zicht op lokale dynamieken en sluit je sterker aan bij de leefwereld van je doelgroep. Je kan bovendien sneller spanningen, conflicten of geweld herkennen en erop inspelen.
Tegelijk is online werken geen doel op zich. Het vraagt tijd, aandacht en soms nieuwe vaardigheden of middelen. Er zijn ook talloze manieren om online actief te zijn en veel verschillende kanalen en platforms om te gebruiken. Het is dan ook belangrijk dat organisaties en teams gericht kiezen waar zij op inzetten, en waar online werken een meerwaarde biedt. Deze bouwsteen helpt twee kernvragen hierbij te verkennen:
Waarom willen we inzetten op online werken en wat betekent dit concreet voor onze werking?
Hoe kan je als praktijkwerker bijdragen?
Hoewel de strategische keuzes rond meerwaarde en visie meestal op organisatieniveau worden gemaakt, kun je als praktijkwerker wel actief nadenken over hoe jij dit zelf concreet invult in je werk. Sta daarvoor stil bij de volgende vragen:
- Welke bijdrage kan online werken leveren aan mijn doelen?
- In welke situaties voegt online informatie waarde toe aan mijn offline werk?
- Hoe helpt online werken me om mijn doelgroep beter te begrijpen?
- Wat mis ik als ik geen oog heb voor de online leefwereld van mijn doelgroep?
- Hoe wil ik online werken in mijn dagelijkse praktijk vormgeven?
- Hoe sluit dit aan bij mijn bredere doelstellingen?
- Welke rol wil ik opnemen binnen de online leefwereld van mijn doelgroep?
- Welke initiatieven of interacties zijn passend binnen mijn werk en mijn professionaliteit
- Welke online informatie kan ik binnen mijn mandaat verzamelen of volgen, en op welke manier?
- Hoe ga ik binnen mijn mandaat om met online signalen die ik tegenkom?
Je kan deze reflectie op verschillende manieren doen:
Individueel: Denk na over concrete situaties die je tegenkomt en noteer gedurende enkele weken kort online signalen of voorbeelden van hoe online elementen je werk beïnvloeden.
Samen met een collega: Bespreek signalen en ervaringen in duo-reflecties of intervisie.
In teamoverleg: Breng concrete voorbeelden in waarin online dynamieken een rol speelden en bespreek hoe dit je werk beïnvloedt.
De antwoorden op deze vragen geven richting aan je acties en helpen je om gerichte keuzes te maken over waar je wel en niet op inzet. Zo kan je kiezen wat echt waarde toevoegt binnen jouw rol, context en doelgroep.
Dit maakt je online werk gerichter en beter hanteerbaar, en zorgt ervoor dat het een bewuste en onderbouwde aanvulling vormt op je bredere werking.
Belangrijk: hou bij deze denkoefening rekening met hoe online en offline werkvormen elkaar kunnen versterken. Online werken betekent niet volledig digitaal werken; het gaat om een doordachte integratie van online elementen binnen je bestaande werking.
Zo kan je als jeugdwerker spanningen die ontstaan op sociale media meenemen in een groepsgesprek tijdens een fysieke activiteit. Of: je kan als jeugdwerkorganisatie sociale media gebruiken om contact te houden met jongeren, waardoor de drempel naar fysieke deelname lager wordt.
Goede praktijk: spanningen rond een internationaal conflict
In een middelgrote gemeente merkt de preventiedienst dat spanningen rond een internationaal conflict steeds vaker zichtbaar worden. Jeugdwerkers signaleren verhitte discussies tijdens activiteiten en ook scholen geven aan dat gesprekken in de klas steeds vaker escaleren.
Tijdens overleg binnen het lokale preventienetwerk groeit het besef dat deze spanningen niet losstaan van wat er online gebeurt. Daarom beslist de preventiedienst om ook de online leefwereld van jongeren beter in beeld te brengen. Medewerkers bekijken publiek toegankelijke posts en discussies die lokaal circuleren en merken dat bepaalde filmpjes, memes en berichten gedeeld worden binnen lokale jongerenkringen. De toon van de online discussies is steeds scherper.
Door deze online signalen te koppelen aan observaties uit jeugdwerk en onderwijs ontstaat een duidelijker beeld: spanningen worden vaak eerst online aangewakkerd en daarna meegenomen naar de fysieke leefwereld. Dit inzicht helpt om gerichter te reageren, bijvoorbeeld door jeugdwerkers en scholen te ondersteunen bij het bespreekbaar maken van het thema.
Tegelijk vormt deze ervaring de aanleiding om structureler na te denken over de rol van online werken binnen de organisatie. De preventiedienst organiseert een visieworkshop met medewerkers uit jeugdwerk, politie, onderwijs en welzijn.
Tijdens deze workshop vertrekken de deelnemers vanuit concrete situaties waarin online dynamieken een rol speelden. Ze bespreken hoe deze signalen werden opgepikt, welke rol elke dienst hierin had, en waar er nog onduidelijkheden of drempels lagen.
Op basis van dit gesprek formuleren ze een gedeeld kader: waarom aandacht voor online dynamieken belangrijk is (meerwaarde), hoe ze dit willen opnemen binnen hun werking (visie), en welke rol elke partnerorganisatie daarin opneemt (positionering).
De workshop resulteert in een korte visienota en praktische afspraken, bijvoorbeeld over wanneer online signalen besproken worden, hoe ze gedeeld worden met partnerorganisaties en wat binnen het mandaat van elke afzonderlijke partnerorganisatie valt.