Uitbreiding en betere bekendmaking van huurtoelagen
Veel mensen zijn door het tekort aan sociale woningen aangewezen op de private markt, waar de woonkost veel hoger ligt. Om hieraan tegemoet te komen, werkte de Vlaamse overheid een systeem van huurtoelagen uit. Enerzijds is er de huursubsidie die je kan verkrijgen wanneer je verhuist van een niet-conforme woning naar een conforme huurwoning of wanneer je uit een situatie van dak- en thuisloosheid komt. Daarnaast is er de huurpremie die men kan verkrijgen als men minstens vier jaar op de wachtlijst staat voor een sociale huurwoning. Een derde instrument om de toegang tot de private huurmarkt te vergroten voor mensen met een lager inkomen is de renteloze huurwaarborglening die aangevraagd kan worden via het Vlaams Woningfonds.
Onderzoek toont aan dat er veel minder mensen gebruik maken van de huurpremie, de huursubsidie en de huurwaarborglening dan dat er recht op hebben (zie evaluatiestudie huurpremie en huursubsidie en evaluatiestudie huurwaarborglening). Enerzijds omdat heel wat rechthebbenden niet weten dat de toelagen bestaan of dat zij er recht op hebben, anderzijds omdat huurwoningen die niet aan de minimale normen voor basiscomfort, veiligheid en gezondheid voldoen of die tegen een te hoge prijs verhuurd worden niet in aanmerking komen. Het is dus belangrijk om enerzijds in te zetten op de bekendmaking van deze toelagen en de ondersteuning van rechthebbenden bij het aanvragen ervan, en anderzijds op het aanpakken van de verhuur van niet-conforme woningen en de prijs-kwaliteitsverhouding van huurwoningen.
Sommige gemeenten bieden naast de Vlaamse toelagen ook een lokale huurtoelage of huurwaarborglening aan, vaak met een kortere wachtperiode dan de Vlaamse huurtoelagen of voor mensen die hier niet voor in aanmerking komen. Het voordeel van dergelijke lokale maatregelen is dat ze rekening kunnen houden met lokale noden. Een nadeel is dat inwoners van de ene gemeente meer bescherming genieten dan inwoners van een andere gemeenten.
Inspirerende praktijken
Het invoeren van een verplicht conformiteitsattest voor huurwoningen is een manier om de verhuur van niet-conforme woningen uit te bannen en de prijs-kwaliteitsverhouding van huurwoningen aan te pakken.
- In Aalst is een conformiteitsattest verplicht sinds 2021. Deze invoering gebeurde gefaseerd op basis van bouwjaar. Ook in Laarne, Wetteren en Wichelen is een conformiteitsattest verplicht voor nieuwe verhuringen van oudere woningen.
- Voorbeelden van gemeenten die een lokale huurtoelage aanbieden zijn Dilbeek en Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht.
- Voorbeelden van gemeenten die een lokale huurwaarborglening aanbieden zijn Mechelen, Antwerpen, Zwalm, Koksijde en Gent.
- De provincie West-Vlaanderen biedt een huurgarantieverzekering aan voor verhuurders die een woning verhuren aan een alleenstaande ouder (meer info: Huurgarantieverzekering | Provincie West-Vlaanderen).
- Voorbeelden van gemeenten en regio’s die infosessies organiseren voor verhuurders waar de huurtoelagen en ondersteuningsmogelijkheden voor verhuurders toegelicht worden zijn Mechelen, Lier, Herentals en de Zennevallei.
- Gent organiseert een Verhuurderspunt waar verhuurders terecht kunnen met vragen.