Wat valt er onder leefgeld?
Leefgeld in schuldbemiddeling dient voor uitgaven waarvoor cliënten zelf verantwoordelijk zijn.
- In het klassieke budgetbeheer is leefgeld vooral bedoeld voor voeding en beperkte dagelijkse uitgaven.
- In schuldbemiddeling is het meestal ook bedoeld om kosten voor huisvesting, energie, onderwijs, gezondheid enzovoort te betalen.
Hoeveel leefgeld je aan cliënten geeft hangt dus af van de betalingsverantwoordelijkheden die je aan hen toekent en van de noden die zij ervaren.
Werk je met een tool als REMI Schuldenvrij? Dan houdt de tool automatisch rekening met alle noodzakelijke uitgaven in het kader van een menswaardig leefgeld. Je kan zelf uitgaven invoeren en aanpassen. Zo kom je tot een uniek leefgeld op maat van het gezin.
Heb je een eigen berekeningswijze? In de tabel hieronder vind je de uitgavenposten en enkele voorbeelden die onontbeerlijk zijn in het kader van een menswaardig leefgeld.
Tips
- Houd daarnaast ook rekening met kosten die eerder sporadisch voorkomen maar toch kunnen opduiken. Bijvoorbeeld: het vervangen van identiteitskaart of elektronisch rijbewijs, het vervangen van consumptiegoederen die verslijten (zoals een koelkast, wasmachine of matras).
- Voorzie in een jaarlijkse aanpassing van dit leefgeld, zeker als er kinderen in het gezin leven. Opgroeiende kinderen brengen stevige kosten met zich mee. Het Groeipakket volstaat niet om die te betalen. Onderwijskosten nemen bijvoorbeeld sterk toe zodra een kind naar het secundair onderwijs gaat. En voor tieners stijgen de voedingsnoden aanzienlijk.
|
Uitgavenposten |
Voorbeelden |
|
Huisvesting en verbruikerskosten |
Huur, hypotheek, schuldsaldo, water, verwarming |
|
Telecom |
Tv, internet, gsm |
|
Bank en verzekeringen |
Brand-, hospitalisatie-, ziekte- en zorgverzekering, bankkosten, familiale verzekeringen |
|
Belastingen |
Personenbelasting, provincie- en gemeentebelasting |
|
Afval |
Ophaling, vuilniszakken, recyclagepark |
|
Kinderopvang |
Kinderdagverblijven of onthaalouders, voor- en naschoolse opvang, buitenschoolse opvang, … |
|
Onderhoudsgeld |
Voor kinderen of een ex-partner |
|
Kosten schuldbemiddeling |
Ereloon, kosten |
|
Boodschappen |
Voeding, onderhoudsproducten woning en kleding, persoonlijke verzorging |
|
Kleding, schoenen, kapper |
Aankoop en onderhoud kleding en schoenen, kappersbezoek |
|
Mobiliteit |
Openbaar vervoer, Cambio, aankoop en onderhoud van fiets, auto, motorfiets |
|
Gezondheid |
Remgeld huisarts, medicatie, voorbehoedsmiddelen |
|
Onderwijs |
Schoolspullen, schoolfacturen, kot |
|
Ontspanning en sociaal netwerk |
Sport, beweging, vakantie, lidmaatschap vereniging, sociale contacten, feestjes kinderen, cadeaus |
Hoe bereken je het leefgeld?
Het is jouw taak als schuldbemiddelaar om toe te zien op de menswaardigheid. Zorg ervoor dat je een plan opstelt dat gedurende een langere periode haalbaar is. Je brengt de terugbetalingsmogelijkheden van de cliënten duidelijk in kaart en je hebt een goede verantwoording van je plan voor de schuldeisers en rechter.
Maak eerste een analyse van het budget. Lees hier meer over budgetanalyse
Bekijk dan de uitgavenposten die hierboven staan, en zoek samen met de cliënten naar wensen en mogelijkheden.
Met de berekening van het leefgeld bepaal je welke betalingsverantwoordelijkheden de cliënt krijgt.
In het maandoverzicht staat:
- hoeveel leefgeld moet aan de cliënt moet worden overgemaakt
- hoeveel de schuldbemiddelaar opzij moet zetten om bepaalde betalingen uit te voeren (bijvoorbeeld huisvestings- of energiekosten, aflossingen aan de schuldeiser).
Tip
Neem jij als schuldbemiddelaar bepaalde verantwoordelijkheden over? Draag ze dan in de loop van de schuldbemiddeling geleidelijk over aan de cliënt. Zo draag je bij tot een beter budgetinzicht en versterk je de financiële redzaamheid.
Wat zegt de wet over leefgeld?
In collectieve schuldenregeling
De wet op de collectieve schuldenregeling stelt naast het betalen van de schulden het behoud van de menselijke waardigheid voorop.
Om het leefgeld te berekenen kunnen schuldbemiddelaars en rechters een beroep doen op minimumgrenzen voor de berekening van het leefgeld, de zogenaamde beslaggrenzen (inkomensgrenzen en goederen die niet voor beslag beschikbaar zijn).
Bij het bepalen van het leefgeld moeten ze deze inkomensgrens respecteren.
Enkel met expliciete instemming van de schuldenaar mag het leefgeld tijdelijk worden gereduceerd. De absolute ondergrens daarbij is het leefloon, vermeerderd met bedragen uit het Groeipakket (of de gezinstoelagen).
Een meer specifieke richtnorm voor een leefgeld dat de menselijke waardigheid behoudt, staat niet in de wet. Ze houdt geen rekening met de gezinscontext en reële uitgaven. Zowel schuldbemiddelaars als rechters tasten vaak in het duister bij het toepassen van dit begrip, wanneer ze het leefgeld bepalen waarop schuldenaars recht hebben.
In minnelijke schuldbemiddeling
Met de invoering van minnelijke schuldbemiddeling in het WER (mei 2024) wordt voor het eerst gesproken over leefgeld in buitengerechtelijke schuldbemiddeling.
De schuldbemiddelaar krijgt de opdracht om een budget op te stellen en neemt de menselijke waardigheid als referentie.
Maar ook hier ontbreekt de verduidelijking van wat een menswaardig bestaan inhoudt en hoe zich dat uit in een budgetplan.
Lees meer over menswaardig budgetteren:
Hoeveel heeft een gezin minimaal nodig? | samvzw
Menswaardig budgetteren: berekeningstools | samvzw
Methodisch en doordacht werken om je cliënt zo goed mogelijk bij te staan?
