Meer over analyse in de schuldhulpverlening
Voor je gaat onderhandelen met schuldeisers, breng je het budget van je cliënt in kaart. Een overzicht van het budget geeft veel informatie vrij over je de financiële situatie van je cliënt.
Er komen o.a. sociaal-administratieve vragen naar boven die invloed hebben op het cliëntsysteem. Een gezinsbudget heeft invloed op alle levensdomeinen en vice versa. Een integrale aanpak is onlosmakelijk verbonden met budget- en schuldhulpverlening.
Bij de budgetanalyse bekijk je:
- de inkomsten
- de uitgaven
- het opnemen van rechten of beschermingsmaatregelen
- mogelijkheden tot sparen
Al die parameters geef je een plaats in een budgetoverzicht.
Uiteraard is het budget een dynamisch gegeven. Het hangt af van de situatie waarin jouw cliënt zich nu bevindt. Bekijk daarom zeker ook de pagina over de analyse van het cliëntsysteem.
Ten slotte maak je een budgetplan op waar je cliënt zich in kan vinden.
Inkomsten
De meeste inkomsten worden maandelijks uitgekeerd, zoals het loon of een uitkering.
Neem ook extra voordelen mee in het budget, zoals premies of gezinstoeslag.
Bekijk welke uitgaven jaarlijks of sporadisch worden uitbetaald, zoals terugbetalingen van ziekenfonds of belasting.
Krijgt je cliënt een inkomen uit een interimopdracht, een ziekte- of invaliditeitsuitkering of de combinatie van twee deeltijdse jobs?
- Hou dan in het achterhoofd dat er mogelijk te weinig sociale zekerheidsbijdragen zijn afgehouden. Dat wordt berekend via het aanslagbiljet.
- Informeer je cliënt ook over de gevolgen van onterecht ontvangen inkomsten. Die kunnen teruggevorderd worden, ook als er een administratieve fout is gebeurd en je cliënt er geen aandeel in had.
Uitgaven
De analyse van de verschillende uitgavenposten is vaak een iets complexere oefening.
De meeste uitgaven worden maandelijks ingecalculeerd. Maar vergeet niet om een bedrag opzij te zetten voor de jaarlijkse, trimestriële of semestriële kosten, zoals belasting en verzekeringen.
Maak een onderscheid tussen vaste en variabele uitgaven:
- vaste kosten zijn voorspelbaar (huur, energie, verzekering, school ...)
- variabele kosten zijn moeilijker te voorspellen (huishouden, vrije tijd, kledij, verzorging ...).
De uitgaven bekijk je in het licht van de gezinssituatie. Kosten moeten realistisch worden ingeschat voor het aantal gezinsleden. Doe daarvoor een beroep op de referentiebudgetten besproken in het onderdeel Menswaardig budgetteren.
Ook hier bekijk je de mogelijke kortingen of premies waar je cliënt recht op heeft. Kunnen uitgaven verlaagd worden? Heeft je cliënt recht op sociaal tarief of bepaalde terugbetalingen? Maakt hij voldoende gebruik van het statuut verhoogde tegemoetkoming?
Rechtenverkenning
In eerste instantie heeft je cliënt recht om menswaardig te leven. Schulden kunnen niet afbetaald worden ten koste van menswaardige levensomstandigheden. Bij de analyse van inkomsten en uitgaven kijk je ook of aan alle sociale rechten is voldaan. Je brengt in kaart waar de inkomsten omhoog kunnen.
- Heeft je cliënt al zijn rechten uitgeput?
- Zijn er sociale maatregelen waar hij beroep op kan doen?
De Vlaams Overheid lanceert de vernieuwde Rechtenverkenner:
Hoeveel (be)sparen?
Zijn de inkomsten krap en de rechten uitgeput en heb je de uitgaven in kaart gebracht? Dan bekijk je waar er bespaard kan worden of waar er buitensporige uitgaven zijn.
Mogelijke manieren om uitgaven te verlagen zijn:
- Vergelijk energiecontracten via de V-test of via Brusim voor het Brussels gewest.
- Laat Energiesnoeiers een energiescan doen (enkel voor Vlaanderen).
- Zoek naar voordelige telecomabonnementen via www.bestetarief.be.
- Analyseer de afgesloten verzekeringen om 'oververzekering' te vermijden. Neutrale info vind je bij Assuralia of Wikifin.
Het ideale spaarbedrag?
Bekijk samen met je cliënt hoe, waarvoor en hoeveel je kan sparen. Spreek af waarvoor het spaargeld wordt gebruikt.
Tips voor afspraken over extra's, bijvoorbeeld voor de feestdagen: Budgetbeheer: iets extra's voor de feestdagen?
We nemen drie maanden vaste en variabele uitgaven om te anticiperen op onverwachte gebeurtenissen. Een periode van drie maanden zou een buffer moeten zijn voor:
- het tijdelijk wegvallen van het vaste inkomen door ziekte of het verlies van werk
- onverwachte gebeurtenissen zoals een defecte koelkast of een auto met panne
- een veranderende gezinssituatie met financiële impact, zoals een scheiding, overlijden of een verhuizing
Tool
Bepaal samen met je cliënt waarvoor, hoeveel en hoe je kan sparen. Ga naar de tips over sparen op Budgetwijzer.be
Samen met je cliënt: budgetplanners
Met een budgetplanner krijg je een overzicht van de inkomsten, vaste en variabele uitgaven. Gouden regel bij het gebruik van een budgetplanner is: alle uitgavenposten om menswaardig te leven staan erin, en er wordt telkens een minimumbudget voor uitgetrokken.
Een budgetplanner is een belangrijke leidraad in je begeleiding. Het brengt inzicht en toekomstplannen in kaart. Een budgetplanner geeft bovendien een houvast in de afspraken met je cliënt (en het gezin of samenwonenden).
Er zijn verschillende soorten budgetplanners in omloop. Laat je cliënt zelf bepalen op welke wijze hij een overzicht wil houden. Geef een budgetplanner mee naar huis en laat je cliënt die zoveel mogelijk zelf invullen. Het is een nuttige oefening voor je cliënt, en het helpt je ook om zijn vaardigheden in te schatten.
Een budgetplanner kan je op twee manieren gebruiken:
- Dagboek: je cliënt schrijft zijn uitgaven dagelijks op. Na enkele maanden kan je een uitgavenpatroon vaststellen.
- Maandagenda: samen met de cliënt maak je een schatting van een maandelijks bedrag voor verschillende uitgavenposten en probeert dit na te komen.
Samenwerken met je cliënt? Lees Hoe en waarom een budgetplan gebruiken? op Budgetwijzer.be
Tools
- Een budgetoverzicht op papier: bij SAM vind je een Budgetplanner voor een maand
- De Wakosta?!-app voor Android of voor Apple
- Wakosta?! voor pc
- Budgettips en een budgetplanner op Wikifin.be
Methodisch en doordacht werken om je cliënt zo goed mogelijk bij te staan?
