Analyse van het cliëntsysteem

Lees meer over analyse in de schuldhulpverlening

Naast de financiële analyse speelt ook de analyse van het cliëntsysteem een rol in schuldhulpverlening. Hou rekening met de evolutie van het gezin of de context. Het cliëntsysteem heeft impact op inkomsten en uitgaven. Dat speelt natuurlijk mee in de onderhandelingsmarge met de schuldeisers.

Wat is het cliëntsysteem?

Het cliëntsysteem verwijst naar het geheel van personen, relaties en omstandigheden die invloed uitoefenen op het welzijn en de situatie van een cliënt.

In de context van hulpverlening omvat het cliëntsysteem:

de cliënt zelf: normen en waarden, fysieke en psychologische componenten, ...
de sociale omgeving: gezin, familie, vrienden en collega's, ...
de interacties met externe systemen zoals de overheid, hulp- of dienstverlening.

Het cliëntsysteem benaderen betekent: je houdt rekening met de financiële vragen van de cliënt en met de bredere sociale, economische en institutionele context waarin die problemen zich voordoen.

Je betrekt cliënten en andere omgevingsactoren om in het traject de gewenste verandering na te streven. Denk onder meer aan partner, vrienden, familieleden, school, buren, hulp- en dienstverlening, lokale projecten of initiatieven van specifieke gemeenschappen.

Praat niet over, maar met je cliënt

Een dossier verloopt niet altijd zoals gepland. Gemaakte afspraken blijken soms niet te zijn nagekomen.

Bespreek daarom met je cliënt wat moeizaam verloopt, en vraag naar de achterliggende reden.

Formuleer ook zelf op welke drempels je botst in het dossier.

Je krijgt zo een ruimer beeld van wat er speelt in de naaste omgeving van de cliënt: familiekwesties, onverwachte gebeurtenissen, drempels tot bepaalde dienstverlening,...

Moeilijkheden in het cliëntsysteem slorpen veel energie op en zetten een rem op de afspraken op lange termijn.

Start je gesprek met de vraag wat je cliënt verwacht of prioritair vindt.
Bespreek de verschillende stappen in het begeleidingstraject.
Bepaal samen de doelen en hoe je die wil bereiken.
Aarzel niet om ook je eigen vragen en onzekerheden terug te koppelen.

Hoe het cliëntsysteem analyseren en benutten?

Vraag aan je cliënten welke personen zij 'kennen' en aan wie zij hulp kunnen vragen. Denk actief mee en inspireer je cliënten door te vragen naar familie, buren, schoolpoortouders, hulpverleners of contacten in het buurthuis. Vaak is er een groter netwerk dan gedacht.

Bij een beperkt (informeel) netwerk ga je op zoek naar uitbreiding van het netwerk zoals vrijwilligers of lokale initiatieven.

In de bespreking neem je ook mee welke functie de personen of hulpverleners in het netwerk vervullen:

Is die persoon aangenaam gezelschap?
Kan je bij hem of haar terecht voor het advies of het uitwisselen van informatie?
Biedt de persoon emotionele steun?
Kan je er voor praktische zaken terecht?
Bied je zelf een luisterend oor voor deze persoon?
Ben je een steunfiguur voor deze persoon?

Je cliënten moeten niet afhankelijk worden van hun netwerk, dat zorgt voor een onevenwichtige relatie. Wederkerigheid is belangrijk: cliënten zullen zich beter voelen als ze ook iets kunnen betekenen voor anderen in hun netwerk. Ook zorgen voor iemand anders levert een bijdrage aan het welzijn en de identiteit van je cliënt.

Niet alle cliënten durven hulp te vragen of een beroep te doen op het netwerk. Als sociaal werker kan je een brugfiguur zijn. Samen zet je de eerste stap. Verlaag de drempel om het netwerk, overheid of hulpverlening te contacteren door een concrete voorbereiding:

Benoem expliciet de naam van de persoon of de dienst.
Wanneer of hoe kan je deze persoon of dienst contacteren?
Wat zijn de drempels om hier hulp te vragen?
Voor welke vraag kan je hier terecht? En voor welke vraag niet?
Hoe formuleer je je vraag?

Breng professionele hulpverlening van de cliënt in contact met elkaar. Zo bereik je meer dan wanneer iedereen individueel werkt. Afstemming van de verschillende sociale professionals kan veel tijdswinst en efficiëntie opleveren.