Inzetten op leegstandsbeheer
Woningen die leegstaan in afwachting van sloop, renovatie of verkoop kunnen verhuurd worden aan een openbaar bestuur, welzijns- of gezondheidsvoorziening, private erkende leegstandsbeheerder of een natuurlijk persoon (bron: website van de Vlaamse overheid). Dit geldt zowel voor private als voor sociale woningen, al is de verhuur buiten het sociaal huurstelsel bij sociale woonmaatschappijen beperkt tot maar 1% van het woningbestand.
Een andere manier om leegstand te benutten voor huisvesting is het organiseren van (al dan niet tijdelijke) woonvormen op leegstaande sites, zoals leegstaande industriegebouwen of terreinen.
Een derde manier om leegstand om te zetten naar woonoplossingen ten slotte, is samenwerken met organisaties die inzetten op het renoveren van leegstaande panden met het oog op sociale verhuring. Dat kan in samenwerking met de eigenaar, of door gebruik te maken van het sociaal beheersrecht. Lokale besturen hebben het recht om langdurig leegstaande woningen te renoveren en te verhuren als sociale woning (bron: handboek woningkwaliteit van de Vlaamse overheid). Het draaiboek sociaal beheersrecht ondersteunt lokale besturen hierbij.
Naast het benutten leegstand kan er ook ingezet worden op het vermijden ervan. Dit kan zowel aan de hand van stimulerende maatregelen (bv. belastingvermindering voor een kredietgever die een renovatieovereenkomst afsluit of een vermindering van de registratierechten) als sanctionerende maatregelen (bv. heffing op leegstand of recht van voorkoop) (bron: onderzoek van het Steunpunt Wonen).
Inspirerende praktijken
- Enkele voorbeelden van projecten die inzetten op huisvesting op leegstaande sites zijn WoonMobiel en WoonBox in Brussel en Woonbox in Gent. De expertise die verzameld werd tijdens deze projecten, werd gebundeld in de publicatie ‘Hoe organiseer je wonen in tijdelijkheid op leegstaande sites?’.
- Voorbeelden van organisaties of projecten die inzetten op het renoveren en sociaal verhuren van leegstaande panden zijn Het Pandschap en WarmNest.
- Leuven en Gent hebben ervaring met sociaal beheersrecht.
- VLAIO ontwikkelde een dossier om lokale besturen te ondersteunen bij het bestrijden van leegstand.