Bouwsteen 7 - bewust investeren in online werken
Investeren in online werken kan je praktijk versterken: het geeft je meer zicht op je doelgroep en versterkt zowel je online als offline werking. Tegelijk vraagt het een bewuste aanpak. Zonder duidelijke keuzes wordt online werken al snel iets dat ‘erbij komt’. Dat kan ertoe leiden dat je als praktijkwerker achter de feiten aanloopt en geconfronteerd wordt met kwetsbaarheden zoals tijdsdruk of overbelasting, versnipperd werken, weinig zicht op de meerwaarde en onvoorspelbaarheid naar de doelgroep toe. Om dit te voorkomen is het belangrijk om gericht te investeren en bewuste keuzes te maken.
De organisatie en leidinggevenden dragen een belangrijke verantwoordelijkheid in het voorzien van de nodige ondersteuning en het maken van keuzes rond budget en personeelsinzet. Tegelijk heb jij als praktijkwerker een actieve rol in de dagelijkse praktijk: je maakt elke dag keuzes over hoe je online werkt, hoeveel ruimte en tijd je eraan geeft, welke acties je wel of niet uitvoert, hoe intensief je online aanwezig bent en hoe je dit integreert in je bredere werking. Die keuzes bepalen mee of online werken voor jou haalbaar en duurzaam blijft.
Bij deze bouwsteen bekijken we de volgende kernvraag:
Hoe ga ik bewust om met mijn online werk zodat het mijn praktijk versterkt in plaats van belast?
Onderstaande vragen kunnen je helpen om gerichte keuzes te maken.
Je hoeft niet overal aanwezig te zijn of op alles te reageren. Online werken wordt pas haalbaar als je bewuste keuzes maakt en als je het volhoudt op langere termijn, niet als een eenmalige actie.
Vertrek daarbij vanuit de impact en stel jezelf de vragen: welke online activiteiten dragen echt bij aan je werk en waar maak je het meeste verschil voor je doelgroep?
Concreet betekent dit ook dat je realistisch kijkt naar wat zinvol is. Bijvoorbeeld: een Facebookpagina opstarten als jeugdwerker heeft weinig meerwaarde als je doelgroep daar niet actief is. Een Instagramaccount aanmaken als straathoekwerker zonder contacten te leggen of het nadien actief op te volgen en berichten te monitoren, zorgt ervoor dat je er weinig uithaalt. Hetzelfde geldt voor een jeugdwerking die een Discordkanaal opzet om online activiteiten te organiseren voor de leden maar dit niet promoot of er geen activiteiten organiseert. Zonder opvolging en doelgericht gebruik blijft de impact beperkt.
Keuzes maken helpt je om gerichter en efficiënter te werken. Het maakt online werken haalbaar en zorgt dat je inzet in verhouding blijft tot wat het oplevert. Zo wordt online werken geen alles-of-niets-verhaal.
Online en offline werken versterken elkaar en gaan hand in hand. De investering die je als praktijkwerker doet
in je online werk levert meer op wanneer die ook doorwerkt in je offline praktijk. Wat je online oppikt kan je gebruiken in je fysieke werk, en omgekeerd. Door beide bewust te verbinden en online en offline signalen met elkaar te koppelen, vergroot je de impact van je werk.
Enkele voorbeelden: een straathoekwerker ziet via Facebook dat iemand die hij opvolgt steeds vaker posts
rond complottheorieën liket. Dit neemt hij mee in zijn straatwerk en hij gaat hierover in gesprek tijdens een ontmoeting in de wijk. Of een jeugdwerker merkt tijdens een activiteit dat jongeren veel praten over snel geld verdienen online. Hierop wordt online ingespeeld door een chatmoment te organiseren waarin uitleg wordt gegeven en jongeren vragen kunnen stellen.
Online werken is geen vast gegeven: wat vandaag goed werkt, kan morgen minder relevant zijn. Daarom is het belangrijk om regelmatig stil te staan bij de keuzes die je maakt in je online werking en te bekijken of ze nog de gewenste meerwaarde hebben.
Het evalueren van je acties kan verschillende doelen hebben:
- Nagaan hoe je initiatieven of interventies verlopen in de praktijk (procesevaluatie).
Hoe werkbaar is je online werking? Hoeveel tijd en energie vraagt ze in verhouding tot wat ze oplevert? Wat loopt vlot, en wat zorgt voor extra druk, versnippering of onduidelijkheid? Dit helpt om je online werk haalbaar en organiseerbaar te houden. - Nagaan welke effecten je acties opbrengen (effectevaluatie).
- Dit kan gaan over directe en zichtbare effecten, zoals bereik, views, clicks, reacties of deelname aan online activiteiten.
- Daarnaast kun je ook kijken naar bredere impact op langere termijn. Dit is soms minder direct zichtbaar, maar wel belangrijk. Je kan bijvoorbeeld nagaan of online communicatie leidt tot meer deelname aan activiteiten, of je via online inspanningen nieuwe mensen bereikt, of signalen sneller worden opgepikt en opgevolgd. Ook feedback van jongeren of cliënten over je online aanwezigheid kan hierbij waardevol zijn: voelen ze zich beter geïnformeerd, sneller geholpen of meer betrokken?
- Nagaan of je plan van aanpak goed is uitgewerkt en haalbaar is (planevaluatie).
Vertrekt je online aanpak vanuit een duidelijke nood of doelstelling? Sluit je aanpak aan bij wat je wil bereiken? Daarnaast kun je ook nagaan of je je baseert op bestaande kennis en ervaringen. Hebben collega’s of partners al gelijkaardige acties uitgeprobeerd? Wat werkte daar wel of niet? Zijn er inzichten uit eerdere acties die je kan meenemen?
Blijf niet alleen met deze evaluaties zitten. Bespreek je bevindingen in teamverband en met je leidinggevenden. Zo kan je samen bekijken wat werkt, wat bijgestuurd moet worden en hoe je het maximale uit je investering kan halen.
Hoe meet ik impact?
Het kan waardevol zijn om je evaluatie te verdiepen met bestaande inzichten rond impactmeting. Zo biedt de publicatie Impact meten bij sociale en participatieve praktijken van Dēmos relevante inzichten om de maatschappelijke impact van je activiteiten beter te (h)erkennen en te meten, vergelijkbaar met het Praktische werkboekje van de Hogeschool UCLL over sociale impactmeting. Impact Wizard is een online platform dat je stap voor stap begeleidt door het proces van impactevaluatie, en is in de eerste plaats gericht op de maatschappelijke impact van een organisatie, maar de heldere structuur en de invuloefeningen kunnen je ook ondersteunen bij het evalueren van je eigen activiteiten. Tot slot kan ook de Toolkit Evidence-Based Werken bij de preventie van radicalisering een gestructureerde aanpak bieden om interventies en acties te evalueren, met voorgestelde formats en checklists. Deze toolkit besteedt aandacht aan drie typen evaluaties: de planevaluatie, de procesevaluatie en de effectevaluatie.