Als schuldhulpverlener neem je, in grote lijnen, drie opdrachten op, telkens vanuit andere rollen:
- De sociaal-agogische opdracht
- De juridisch-administratieve opdracht
- De politiserende opdracht
Om op een integrale manier aan schuldhulpverlening te doen, moeten je opdrachten en rollen met elkaar verbonden zijn. Het is een uitdaging om de opdrachten in balans te houden tijdens een traject. Dat maakt schuldhulpverlening door een erkende instelling uniek.
1. De sociaal-agogische opdracht
Jouw rollen:
- Schuldhulpverlener
- Coach
Wat is het?
De hulpverlening die de schuldhulpverlener biedt. Dit gaat over het behapbaar maken van de schuldenproblematiek en de impact ervan beperken. Vaak is het daarbij nodig om ook te werken rond randvoorwaarden zoals huisvesting, rechtenverkenning, werk, opleiding, een stabiele gezinssituatie,... om op die manier de oorzaken van financiële problemen en schulden aan te pakken.
Als schuldhulpverlener werk je in de eerste plaats toe naar het toekennen van rechten en financiële redzaamheid van je cliënt. Het doel is dat hij of zij op termijn zonder jouw hulp zijn financiën kan beheren.
Dit kan doordat de cliënt in zijn eigen financiële en administratieve vaardigheden is versterkt, maar evenzeer door een sociaal en professioneel netwerk rond de cliënt uit te bouwen. Je fungeert hier als coach die naast zijn cliënt staat.
Hulpverlening kan nooit een one-size-fits-all zijn. Je bekijkt telkens met je cliënt welke hulpverlening het meest geschikt én het minst ingrijpend is. Schuldhulpverlening is met andere woorden maatwerk:
- Je neemt tijd voor verkennende gesprekken met je cliënt. Dat maakt de opstart van een traject intensief, maar het loont naarmate het traject vordert.
- Je informeert de cliënt transparant over alle mogelijke opties. Stippel het traject zoveel als mogelijk samen met je cliënt uit. Inspraak motiveert en zorgt voor afgestemde verwachtingen.
Je creëert financiële rust bij de cliënt. Dat vergroot zijn of haar mentale bandbreedte.
2. De juridisch-administratieve opdracht
Jouw rollen:
- Schuldbemiddelaar
- Rechtenbewaker
- Boekhouder
Wat is het?
Je moet je cliënt correct bijstaan bij de onderhandeling van een realistisch afbetaalplan. Daarbij neem je verschillende rollen op:
- De bemiddelaar: je hebt zowel een opdracht naar je cliënt als naar de schuldeiser(s). Als bemiddelaar ben je meerzijdig partijdig. Je bent aanspreekpunt voor je cliënt, maar ook voor de schuldeisers.
- De rechtenbewaker : je bewaakt de rechten van je cliënt. Je doet rechtenverkenning, en controleert de wettelijkheid en gegrondheid van de schulden.
- De boekhouder: je helpt je cliënt zijn financiën te plannen, cijferen en ordenen.
Binnen deze opdracht geldt eveneens het principe van de minst ingrijpende hulpverlening: minnelijk wanneer het kan, gerechtelijk wanneer het moet.
3. De politiserende opdracht
Jouw rollen:
- Sociaal werker
Wat is het?
Voor een duurzame aanpak van schulden heb je ook een brede kijk op mens en maatschappij nodig. Het traject met je cliënt vormt een stevige basis om verder kunnen te kijken dan de individuele hulpverlening en om structurele mechanismen bloot te leggen.
Financiële problemen wortelen vaak in grotere maatschappelijke problemen, zoals het tekort aan betaalbare woningen en de stijgende energiekosten. Schuldhulpverlening vraagt daarom een structurele blik en een politiserende aanpak die duurzame verandering stimuleert.
Wat houdt dat in?
- Je overstijgt de individuele hulpverlening en je zet je in voor bredere maatschappelijke hervormingen.
- Je kijkt kritisch en analytisch naar je eigen aanpak en naar het beleid. Dat doe je door oorzaken bloot te leggen en noodzakelijke hervormingen te benoemen.
- Je pleit actief voor beleidsveranderingen.
De tandem maatschappelijk werker – jurist
Deze opdrachten en rollen vereisen elk hun expertise. Dat is veel om te verwachten van één persoon. Elke erkende instelling is daarom verplicht om minimaal te voorzien in een tandem maatschappelijk werker – jurist. Elk van beiden speelt vanuit zijn eigen expertise een rol in een goede bemiddeling en hulpverlening. Deze en andere erkenningsvoorwaarden vind je ook terug in het Decreet houdende regeling tot erkenning en subsidiëring van de instellingen voor schuldbemiddeling van 24 juli 1996.
Methodisch en doordacht werken om je cliënt zo goed mogelijk bij te staan?
