Wat houdt een menswaardig inkomen in?
Iedereen heeft recht op een menswaardig inkomen om volwaardig te participeren aan de samenleving.
Mensen moeten minimaal kunnen beschikken over:
- voldoende voeding
- voldoende kleding
- huisvesting
- gezondheidszorg en persoonlijke verzorging
- rust en ontspanning
Daarnaast moeten kinderen veilig kunnen opgroeien.
Burgers moeten ook de mogelijkheid hebben om:
- hun sociale relaties te onderhouden
- zich veilig te voelen
- en mobiel te zijn.
Toch is dit voor elk gezin verschillend. Gezinnen met dezelfde financiële middelen kunnen ongelijke participatiekansen hebben. De gezondheidstoestand van de gezinsleden verschilt bijvoorbeeld. Of ze hebben niet dezelfde competenties (kennis, vaardigheden, attitudes, …).
Ook hoe de samenleving georganiseerd is heeft invloed op de financiële noden van een gezin. Denk dan onder meer aan onderwijs, gezondheidszorg en openbaar vervoer.
Referentiebudgetten
Referentiebudgetten zijn geprijsde korven van goederen en diensten. Ze geven een antwoord op de vraag: welk bedrag heeft een gezin nodig om de uitgaven te betalen die minimaal nodig zijn om te kunnen deelnemen aan de samenleving?
Wat heeft een gezin minimaal nodig? Wetenschappelijk onderzoek van het Expertisecentrum Budget en Financieel Welzijn naar de referentiebudgetten voor maatschappelijke integratie geeft houvast.
Meer weten over het theoretisch kader achter de referentiebudgetten? Lees meer
Financiële ondergrens
Hoeveel financiële middelen er in een samenleving nodig zijn om erbij te horen en eraan bij te dragen hangt dus af van individuele en maatschappelijke kenmerken.
We kunnen wel een financiële ondergrens samenstellen als we het volgende veronderstellen:
- Alle gezinsleden verkeren in goede gezondheid.
- Alle gezinsleden beschikken over de nodige competenties om hun budget zuinig te beheren en bijvoorbeeld prijzen te vergelijken en informatie op te zoeken.
- Noodzakelijke publieke goederen en diensten zijn bereikbaar en betaalbaar voor het gezin.
- Het gezin woont in een kwaliteitsvolle woning.
De veronderstelling dat gezinnen een kwaliteitsvolle woning huren en alle leden een goede gezondheid hebben, is helaas vaak niet realistisch.
Het bedrag dat een gezin in een kwetsbare positie minimaal nodig heeft om te participeren, ligt in werkelijkheid dus vaak hoger dan wat de referentiebudgetten illustreren.
Hoeveel bedragen de referentiebudgetten?
Referentiebudgetten doen een uitspraak over hoeveel geld een gezin nodig heeft om te kunnen deelnemen aan de samenleving. Omdat ieder gezin andere noden heeft, is het daarom moeilijk om één bedrag naar voren te schuiven. Om toch een idee te kunnen geven over de bedragen, gebruiken we ‘typegezinnen’. Dat zijn voorbeeldgezinnen in verschillende samenstellingen, die aan enkele voorwaarden voldoen. De afbeelding hiernaast toont deze voorbeeldgezinnen.
Belangrijk hierbij is dat we veronderstellen dat deze typegezinnen:
- een goede gezondheid hebben;
- beschikken over de noodzakelijke competenties om hun budget goed te beheren;
- in een kwaliteitsvolle woning wonen;
- geen eigen wagen hebben.
Meer weten over de andere regio’s?
Bekijk de Vlaamse, Brusselse of Waalse referentiebudgetten via Referentiebudgetten — REMI-REDI
Meer artikels over menswaardig budgetteren?
Methodisch en doordacht werken om je cliënt zo goed mogelijk bij te staan?
