Als straathoekwerker bouw je een stevige professionele relatie op waarin er veel mogelijkheden zijn maar ook grenzen, bepaald door het werk, door jezelf en door de gast. Hoe die relatie eruitziet, heb je niet in de hand. Maar wat je wel in de hand hebt, is je eigen houding. Die moet dus goed zitten. Deze participatieve basishouding bevat 9 belangrijke kenmerken.
Kenmerk 1: De gast gelijkwaardig behandelen
Je staat naast je gast en niet erboven. Je bent een mens, net als je gasten. Jij weet veel en je gasten weten veel. Jullie zijn niet gelijk, dat niet. Straathoekwerk is je beroep. Jij wordt betaald om in die relatie te staan. Maar dat houdt niet in dat jij de richting bepaalt. Je gaat op zoek naar de sterktes van je gasten, omdat zij expert zijn van hun eigen leven. Door samen in dialoog te gaan, en allebei een inbreng te hebben, groeit de expertise van allebei. Soms leidt dat tot botsingen in waarden, normen en meningen. En dat is goed want zo kan verandering ontstaan. Je gasten ervaren dat hun mening gehoord wordt en evenwaardig is aan de jouwe.
Kenmerk 2: Je openstellen voor de gast
Als je naast je gasten staat, sta je ook open voor wie ze echt zijn. Je bent je bewust van de gelijkenissen tussen jullie en van de verschillen. Soms botsen jullie waarden en normen of jullie verwachtingen. De ander accepteren is dan van groot belang. Daarvoor hoef je niet altijd en overal het gedrag van je gasten goed te keuren. Maar je blijft ze wel gewoon graag zien.
Daardoor kun je een positieve confrontatie aangaan over waarden en normen, gedragingen, manieren van leven en omgaan met elkaar, kijken naar de wereld en je rol daarin. Dat zet je gasten en jezelf voortdurend aan het denken. Openheid is een van de belangrijkste kenmerken van een straathoekwerker: niet veroordelen.
Kenmerk 3: Authentiek jezelf zijn bij de gast
Als je uitgaat van gelijkwaardigheid in de relatie, is het niet moeilijk om jezelf te zijn. Om je gasten te ondersteunen, kom je veel te weten over hun leven. In veel hulpverleningsrelaties houdt de hulpverlener alle informatie over zijn eigen leven achter. Dan heb je natuurlijk geen gelijkwaardige relatie. Als straathoekwerker sta je ervoor open om jezelf te tonen en persoonlijke dingen te vertellen. Zo krijg je meer kansen om van elkaar te leren.
Kenmerk 4: Fijngevoelig en zorgzaam betrokken zijn bij de gast
‘Zorg dragen voor’ staat centraal in het straathoekwerk. Niet de praktische hulp die je biedt. Zorg bekijken we als een kwalitatief begrip, zoals in de presentietheorie. De zorgzame relatie met je gasten is de essentie van je werk. Vanuit een professionele nabijheid heb je aandacht voor het dagelijks leven van je gast. Daarvoor ben je bereid naar de wereld te kijken door de ogen van je gast. Waar zijn je gasten mee bezig? Wat is van belang in hun leven? Wat speelt er in hun hoofd? Wat vinden ze leuk? De straathoekwerker is niet op zoek naar wat fout gaat in het leven van gasten, maar naar wat van belang is.
Kenmerk 5: Professioneel nabij zijn
In plaats van voor professionele afstand pleiten we voor professionele nabijheid. Die nabijheid is een essentiële voorwaarde om een positieve en werkbare relatie op te bouwen met mensen. Als je heel nabij bent, zijn er ook risico’s. Je kunt heel betrokken raken en daardoor het overzicht verliezen, of in dezelfde tunnel als je gast terechtkomen. De nabijheid die je aan de dag legt, is professioneel: nabij genoeg om een positieve en werkbare relatie op te bouwen, met af en toe afstand om het overzicht te bewaren.
Kenmerk 6: Onvoorwaardelijk gáán voor de gast
Gasten hoeven niet te voldoen aan bepaalde voorwaarden of criteria om met een straathoekwerker in contact te mogen komen. We stellen geen voorwaarden. De relatie hangt ook niet af van het wel of niet bereiken van bepaalde doelstellingen.
Ook al had je jaren geen contact meer, ook al heeft de gast de job verspeeld waar je samen naar gezocht hebt, ook al heeft hij toch weer gebruikt: de straathoekwerker is en blijft er altijd.
Zijn er dan geen grenzen? Natuurlijk wel. Er zijn persoonlijke grenzen (lichamelijkheid, geen agressie) en er zijn professionele grenzen zoals een goede scheiding tussen werk en privé.
Kenmerk 7: Positief zijn tegenover de gast
Gasten zijn expert van hun eigen leven, en ze hebben ook kwaliteiten en krachten. Als je vertrekt van de sterktes die elke mens heeft, geef je ze ook hun eigen verantwoordelijkheid terug. Spreek niet alleen over kommer en kwel, maar ook over dromen en leuke dingen. Positiviteit en humor zijn ook belangrijk.
Kenmerk 8: Betrouwbaar zijn
Zeg wat je doet en doe wat je zegt. Respecteer de privacy van je gasten en respecteer de deontologische code. Wees transparant tegenover je gasten over wat kan en wat niet kan. Over je samenwerkingen en hoe je je verhoudt tot je partners. Dat geeft rust, zekerheid en vertrouwen.
Kenmerk 9: Respect hebben voor het tempo van de gast
Een relatie wordt werkbaar als de twee partijen respect hebben voor elkaar. Je houdt rekening met elkaars eigenheden, noden en behoeften, beperkingen en mogelijkheden en elkaars tempo. Als beide partijen weten dat wat besproken wordt tussen jullie twee blijft, dan heb je een vertrouwensrelatie. Die is nodig om aan straathoekwerk te doen.
Meer weten?
Wil je meer weten over straathoekwerk? SAM organiseert ook één keer per jaar een initiatie straathoekwerk. Tijdens deze meerdaagse cursus dompelen we beginnende werkers, coördinatoren en geïnteresseerden onder in de wondere wereld van het straathoekwerk.
