20.10.2026

Het ‘probleem’ van het beroepsgeheim

Werken vanuit vertrouwen

Is het beroepsgeheim het probleem? Of ligt de moeilijkheid bij de toepassing? Het spreekwoord ‘Vertrouwen komt te voet, maar gaat te paard’ leert ons alvast een wijze les. Mensen die hulp vragen, moeten op vertrouwelijkheid kunnen rekenen. Informatie delen doe je niet zomaar, maar weloverwogen en in overleg met de betrokken persoon. Informatie delen zonder medeweten of toestemming kan het vertrouwen schaden en soms zelfs het einde van de vertrouwensrelatie betekenen. Dit doe je enkel om een acuut gevaar af te wenden en daarmee een hoger belang te dienen dan de geheimhouding, bijvoorbeeld wanneer iemands leven in gevaar is.

Je eigen opdracht als kompas

Er bestaat een spanningsveld tussen de vertrouwensrelatie en de uitwisseling van informatie bij samenwerking met partners. Ook vragen over meldingsplicht en verontrusting kunnen tot twijfel leiden. Je eigen opdracht is hierbij een belangrijk kompas. ‘Past dit binnen mijn opdracht?’ is jouw eerste vraag. Neem de tijd om na te denken, als hulpverlener én als organisatie.

Transparantie en maximale toestemming

De persoon over wie informatie wordt uitgewisseld, is immers niet louter een dossier dat tussen diensten beweegt, maar een mens met een eigen verhaal en wensen. Transparantie en werken vanuit maximale toestemming zijn hierbij essentieel. ‘Bespreek ik met de persoon zelf dat ik me zorgen maak over de veiligheid van hun kind?’ ‘Leg ik uit in welke situaties ik verplicht ben om informatie door te geven?’ ‘Weet de persoon dat informatie die met mij wordt gedeeld, ook tijdens een teamoverleg besproken kan worden?’ ‘Leg ik uit waarom ik samenwerking met een andere dienst zinvol vind?’ Het zijn vragen die je  in de praktijk helpen om bewuste keuzes te maken.

Ondersteuning bij beroepsethische vragen

Bij SAM, steunpunt Mens en Samenleving, ondersteunen we sociale professionals en organisaties bij deze zoektocht. Twijfel, stel vragen en zoek ondersteuning wanneer dat nodig is. Via onze helpdesk beroepsethiek kan je terecht met vragen over beroepsgeheim, discretieplicht, verontrusting en andere beroepsethische kwesties. Je kan ons bereiken via beroepsgeheim@samvzw.be.

Op dinsdag 13 oktober organiseerden we in samenwerking met de KU Leuven de studiedag ‘Het probleem van het beroepsgeheim’, waar bovenstaande thema’s aan bod kwamen. Bedankt aan alle sprekers en deelnemers voor de waardevolle inzichten en bijdragen over dit belangrijke thema.