Meer over ethische knopen bij schuldhulpverlening
Als schuldhulpverlener sta je wel eens voor ethische dilemma's. Meestal ligt daar ook een gevoelscomponent aan de basis: je voelt dat de situatie niet strookt met je waarden.
Om doordacht te beslissen hoe je het best handelt, is het daarom belangrijk om na te denken over waardekaders. Die waarden zitten op drie niveaus: macro, meso en micro.
Macro: de waarden van het sociaal werk
- Schuldhulpverlening is een sociaal beroep dat vertrekt van mensenrechten en sociale rechtvaardigheid. De waarden van het sociaal werk zijn best verankerd in de schuldhulpverlening. (Bron: IFSW 2014)
- In Nederland bestaat er een gedragscode voor schuldhulpverleners (NVVK-code). Een Vlaamse tegenhanger ontbreekt.
Meso: de waarden van de organisatie
- De organisatie waarvoor je werkt, heeft waarden. Vaak zijn die vastgelegd in de missie en visie, of in een huishoudelijk reglement.
- Ook informele regels en cultuur in de organisatie geven richting aan heersende waarden.
Micro: de waarden van jou als persoon
- Als individu heb je je eigen waarden, normen en voorkeuren. Die beïnvloeden (onbewust) hoe je met cliënten omgaat.
- Je bewust zijn van je persoonlijke referentiekader is belangrijk om professioneel afstand te kunnen nemen wanneer dat nodig is.
Wat bij frictie tussen waarden?
Soms botsen die waarden en ontstaat er frictie. Vaak is dat de kern van de ethische knoop - waarom de situatie gewrongen aanvoelt.
Voorbeelden van ethische knopen
Veiligheid versus autonomie. Een cliënt met een gokverslaving dreigt zijn woning te verliezen door huurachterstand. Neem je het budgetbeheer over om zijn woning te behouden, of respecteer je zijn autonomie?
Financiële stabiliteit versus ouderschap. Een cliënt heeft genoeg budget om te sparen, maar koopt in de plaats merkkledij voor haar kinderen. Respecteer je de keuze van de cliënt als ouder? Of stuur je bij om het sparen te waarborgen en hun financiële toekomst veilig te stellen?
Om te beslissen hoe je zal handelen is afwegingen maken tussen de waarden dan een moeilijke, maar belangrijke oefening. Wat vind je goed? Wat vind je sociaal rechtvaardig?
Doe dat samen met collega’s, om verschillende perspectieven in te brengen.
Methodisch en doordacht werken om je cliënt zo goed mogelijk bij te staan?
