Meer over analyse in de schuldhulpverlening
Waaraan moet je denken tijdens de analyse van schulden? Hoe maak je een schuldoverzicht en hoe schat je de situatie in? Welke schulden of invordering hebben het meeste impact op je cliënt en je begeleiding? We geven je hieronder enkele handvatten.
Wil je een volledig juridisch overzicht? Raadpleeg het handboek Schuldbemiddeling
In een notendop: hoe ga je te werk?
- Vraag aan de cliënt of hij een zicht heeft op achterstallen en mogelijke schuldeisers.
- Vraag een overzicht op bij schuldeisers
- Handel op crisissituaties
- Ga de gegrondheid na.
Hoe kwam de overeenkomst tot stand?
Is de schuld wel aan jouw cliënt gericht?
Hoe verloopt de invordering?
Is de schuld verjaard?
Heeft de andere partij de afspraken of dienstverlening goed opgevolgd?- Betwist indien mogelijk
- Maak een voorstel tot afbetaling op: bekijk wat mogelijk is binnen een menswaardig budget
- Bemiddel en onderhandel met de schuldeiser
Maak een schuldoverzicht
Met je cliënt maak je een inventaris van de schulden. De inventaris is een overzicht van alle te betalen schulden. Ze bestaat uit twee onderdelen:
- Vervallen of opeisbare schulden: alle schulden die niet tijdig (op de vervaldag van de betaling) betaald zijn. Bijvoorbeeld: een afrekening van elektriciteitsverbruik die niet op tijd is betaald.
- Niet-vervallen of niet-opeisbare schulden: schulden die nog betaald moeten worden, maar waarvan de vervaldag van betaling nog niet verstreken is. Bijvoorbeeld: premies die een jaar lang driemaandelijks betaald moeten worden als je een verzekeringscontract voor een jaar hebt afgesloten.
Je baseert je hiervoor op:
- de administratie die je cliënt ter beschikking heeft
- communicatie met de schuldeisers
- externe databanken zoals MyMinfin, Justonweb, Centrale voor Kredieten aan Particulieren (CKP) of Centraal Bestand Beslagberichten (CBB).
Een totaaloverzicht kan confronterend zijn voor je cliënt. Maar het kan ook zijn geldstress verlichten. Je kan opnieuw realistische plannen opmaken en de mogelijkheden voor de toekomst bekijken.
Opgelet
- Let op de schulderkenning. Als je een huidig overzicht opvraagt bij de schuldeiser(s), geef je namelijk impliciet toe dat je cliënt nog achterstallen heeft. Wees daarom genuanceerd in je communicatie en vermeld eventueel deze formulering: "onder voorbehoud van alle rechten en zonder enige nadelige erkentenis".
- Neem je contact op met schuldeisers om een overzicht op te vragen of om te onderhandelen? Dan doe je aan schuldbemiddeling. Schuldbemiddeling is verboden in dossiers waar er minstens één consumentenkrediet in vervat zit. Enkel een Erkende Instelling voor Schuldbemiddeling kan bemiddelen rond schulden. Vraag daarom intern raad aan een schuldbemiddelaar of jurist voor de volgende stappen in je begeleiding.
Welke soort schuld?
Je onderzoekt welke 'soort' schulden en schuldeisers er zijn.
Voor bepaalde soorten schulden biedt de wet- of regelgeving extra bescherming voor je cliënt. Of ze biedt de schuldeiser net bijzondere invorderingsmogelijkheden.
We leggen hier de focus op consumentenschulden. Het zijn schulden van je cliënt die hij is aangegaan als consument, en niet voor beroepsdoeleinden of als vriendendienst. Daarvoor gelden andere wetgeving en oplossingen.
Denk aan deze schulden:
- Kredietschulden: een consumentenkrediet, negatief saldo op een bankrekening of een hypothecaire lening, ... Bij een achterstal op een krediet wordt er sneller overgegaan op loonoverdracht.
- Overheidsschulden: personenbelasting, penale boetes, schulden bij een gemeente of OCMW, boete bij NMBS of De Lijn, ... Overheidsschulden moeten niet langs de rechtbank passeren en kunnen via een dwangbevel sneller ingevorderd worden.
- Invordering alimentatie via DAVO. Het inkomen kan volledig in beslag worden genomen door achterstallen bij DAVO. Bekijk of je kan onderhandelen om dat te voorkomen.
- Huurschuld. Voor structurele problemen met de betaling van het huurgeld probeer je met de huisbaas te onderhandelen, al dan niet via een verzoening. Enkel de vrederechter kan een uithuiszetting in gang zetten.
- Energieschulden. Bij wanbetaling kan het contract worden stopgezet en wordt de netbeheerder de leverancier. Bekijk specifieke maatregelen zoals prepaid, beslissing door de Lokale Adviescommissie (LAC), sociaal tarief minimale levering, ...
- Buitenlandse schulden: de schuldeiser is gevestigd in een ander land. Bekijk dan of Belgische wetgeving ter bescherming van consumenten al dan niet kan worden ingeroepen.
- Schulden door zekerheidsstellingen: door een contract van kosteloze borgstelling stel je je garant om een schuld van iemand anders te betalen. En door een een hypothecaire akte van onroerend goed kan de schuldeiser een gerechtelijke invordering starten zonder langs de rechter te passeren.
Meer lezen over de schuldsoorten en de specifieke invordering? Raadpleeg het Handboek Schuldbemiddeling
Wie vordert in en hoe verloopt dat?
Bij het maken van het schuldoverzicht bekijk je:
- Wie is de huidige invorderaar?
- Hoe verloopt de invordering?
Onderzoek daarbij deze vragen:
- Wordt de schuld ingevorderd door de oorspronkelijke schuldeiser, een incassokantoor, een advocaat of een deurwaarder? Bekijk aan wie je de schuld moet aflossen en met wie je moet onderhandelen. Ook een invorderaar houdt zich aan de wetgeving zoals die voor de oorspronkelijke schuldeiser geldt.
- In welke fase bevindt de schuld zich: minnelijke of gerechtelijke invordering? De gerechtelijke invordering is alleen mogelijk bij een uitvoerbare titel zoals een vonnis, dwangbevel of akte van de notaris.
- Doet er zich loonsoverdracht of beslag voor? Hou dan rekening met de niet voor beslagbare inkomsten of goederen.
- Heeft er al een betaling plaatsgevonden en wordt die toegerekend op de kosten of op de hoofdsom?
Crisissituatie
Wacht niet te lang met reageren bij crisissituaties zoals dreiging met beslag, uithuiszetting of afsluiten van energie. Je wil op tijd ingrijpen zodat problemen niet escaleren. In elke fase van invordering kan je onderhandelen met de schuldeiser en vragen om uitstel of een afbetalingsplan.
Gegrondheid van schulden
Een belangrijk onderdeel in de analysefase is: nagaan of de schulden gegrond zijn.
Zijn de documenten, invorderingen en bijkomende kosten wel correct?
Hoeft jouw cliënt wel alles te betalen?
Het nagaan van de gegrondheid van schulden heeft een enorme impact op de uiteindelijke terug te betalen sommen.
De gegrondheid nagaan, wat houdt dat in volgens WER, boek XIX art. 29?
- Als schuldbemiddelaar maak je een inventaris op van de schulden. Dat doe je door contact op te nemen met de schuldeisers.
- De verkregen documenten, bedragen en schuldvorderingen controleer je op hun wettigheid. Dat betekent dat je bijvoorbeeld nagaat of contracten correct zijn afgesloten, of extra kosten juist zijn berekend, of er geen verjaring in het spel is en of de schuld wel effectief door je cliënt moet worden betaald. Na communicatie met je cliënt kan je die zaken betwisten.
Verjaringschecker.be
Deze online tool helpt je om de verjaring van de meest voorkomende schulden na te kijken.
- Aan de slag met analyseren van schulden? Lees dan zeker Wat kijk je zeker na bij een consumentenkrediet? en andere artikels in de Kennisbank
- Dit schuldoverzicht (nog aan te vullen) kan helpen om alles op een rijtje te zetten.
- Op Budgetwijzer.be vind je informatie en voorbeeldbrieven om een overzicht te vragen bij de schuldeisers. Ga naar Zelf Budgetteren, stap 6
Methodisch en doordacht werken om je cliënt zo goed mogelijk bij te staan?
