Wetgeving

Komt iemand die veel schulden heeft, in aanmerking voor een pro-deoadvocaat?

Sociale bescherming

Over de algemene voorwaarden om recht te hebben op een pro-deoadvocaat, lees je meer in dit artikel. Maar houdt het Bureau voor Juridische Bijstand ook rekening met een grote schuldenlast?

 

Art. 508/13/2  Gerechtelijk wetboek formuleert het als volgt: “Voor de vaststelling van de in het eerste lid, 1° en 2°, bedoelde inkomsten wordt rekening gehouden met de lasten die voortvloeien uit een buitengewone schuldenlast, alsook met elk ander bestaansmiddel, met name beroepsinkomsten, inkomsten uit onroerende goederen, inkomsten uit roerende goederen en diverse inkomsten, kapitalen, voordelen, alsmede tekenen en aanwijzingen waaruit een hogere graad van gegoedheid blijkt dan uit de aangegeven bestaansmiddelen, behoudens de kinderbijslag en de enige en eigen woning.”

Het Compendium Juridische tweedelijnsbijstand van de Orde van Vlaamse balies stelt de volgende principes voorop (sinds 1 september 2023).

Netto-inkomen

Bij de toegangsvoorwaarden staat als eerste ondertitel (nummer 2.1.1) “De begunstigden van de kosteloze juridische bijstand door hun ontoereikende bestaansmiddelen”.

Punt 2.1.1.7.10 draagt als titel “Buitengewone schuldenlast”. Daaronder lezen we dat rekening wordt gehouden met de werkelijke lasten voortvloeiend uit een buitengewone schuldenlast om het netto-inkomen te bepalen.

En het is dat netto-inkomen dat bepalend is voor al dan niet pro deo bijstand van een advocaat – tenzij je in een bijzondere categorie valt, zoals bijvoorbeeld minderjarigen.

“Om de buitengewone schuldenlast te beoordelen, kan geen rekening worden gehouden met gebruikelijke kosten zoals huur, verwarming, elektriciteit, hypothecaire lening en autolening. Het is aan de aanvrager om die buitengewone lasten te bewijzen.

Het BJB zal oordelen of de schuldenlast in aanmerking wordt genomen en zo ja, welk gedeelte ervan wordt aangerekend op het netto-inkomen van de aanvrager.

Voor de beoordeling van de buitengewone schuldenlast wordt nagegaan:

  • of de schuld effectief wordt (af)betaald;
  • welk bedrag op maandbasis, als schuldenlast, tegenover (de) schuldeiser(s), wordt voldaan;
  • of de schuld een buitengewoon karakter heeft.

Die beoordeling vraagt een afweging van het beschikbare inkomen van de aanvrager en de omvang van de kosten. Het BJB moet niet nagaan wat de oorzaak van het ontstaan van de schuld is, noch of de last teweeggebracht of veroorzaakt is door de aanvrager zelf.

Er dient niet alleen rekening te worden gehouden met de buitengewone schuldenlast in hoofde van de aanvrager, maar ook met dezelfde schuldenlast van de samenwonende gezinsleden. Het feit dat de rechtzoekende onder budgetbeheer staat van het OCMW betekent niet automatisch dat hij een buitengewone schuldenlast heeft. Dat moet in concreto nagegaan worden.”

Het antwoord is dus ‘ja’, maar de beoordeling gebeurt door het lokale Bureau voor Juridische Bijstand, van de plaatselijke balie. Het kan gebeuren dat bijvoorbeeld de balie van Leuven een gelijkaardige situatie anders beoordeelt dan de balie West-Vlaanderen.

 Hier moet de vraag nog even herhaald. Is dat deze? “Komt iemand met veel schulden in aanmerking  voor een pro-deoadvocaat?”

Verzoekschrift CSR

Wanneer een aanvraag tot collectieve schuldenregeling wordt overwogen, kan men voor de opstelling van het verzoekschrift ook een pro-deoadvocaat vragen. Voor die procedure wordt geen rekening gehouden met het inkomen. Het is een bijzondere categorie die sowieso recht geeft op pro deo. (Art. 508/13/1. Gerechtelijk wetboek, §2: “Behoudens tegenbewijs wordt beschouwd als een persoon wiens bestaansmiddelen onvoldoende zijn in de zin van artikel 508/13, eerste lid” : ...11°: “de persoon belast met overmatige schulden, op overlegging van een verklaring van hem waaruit blijkt dat de toekenning van de juridische tweedelijnsbijstand wordt aangevraagd met het oog op de inleiding van een procedure van collectieve schuldenregeling.”)